Fındığınızı tüccara sattığınızda satış, ticaret borsasına kaydedilir (tescil edilir) ve size bir müstahsil makbuzu verilir. Bu sitedeki "üreticiden alım" fiyatları, borsalara bu şekilde kaydedilen satışlardan gelir.
Müstahsil makbuzu nedir?
Müstahsil, kendi ürününü satan çiftçidir. Gerçek usulde vergi mükellefi olmayan bir çiftçiden ürün alan tüccar, ödeme yaparken müstahsil makbuzu düzenler (Vergi Usul Kanunu 235. madde). Makbuzun bir nüshası sizde kalır.
Makbuzda tarih, alıcının ve sizin adınız ile adresiniz, ürünün cinsi, miktarı ve fiyatı yazar. Gelir İdaresi, müstahsil makbuzunun elektronik olarak düzenlenmesine geçişi sürdürüyor; bu durumda imza yerine telefonunuza gelen doğrulama kullanılabilir.
Hangi kesintiler yapılır?
- Gelir vergisi stopajı: Tüccar, ödemeden bir vergi keser. Fındık gibi zirai ürünlerde bu oran satış borsaya tescil edildiyse %2, edilmediyse %4'tür (Gelir Vergisi Kanunu 94. madde; 2026 itibarıyla). Gerçek usulde mükellef olmayan çiftçi için bu kesinti son vergidir; ayrıca beyanname vermezsiniz.
- Bağ-Kur (tarım) prim kesintisi: Yalnızca Bağ-Kur'a kayıtlı ve prim borcu olan çiftçilerden, ürün bedelinin %2'si kadar kesilir; borçtan fazla kesilemez.
- Borsa tescil ücreti: Satışın borsaya kaydı için alınır. Çiftçi müstahsil olarak sattığında bu ücreti alıcı öder.
Stopajın %2 olması için satışın borsaya tescil edilmesi gerekir. Tüccar, borsa tescil beyannamesinin tarih ve numarasını makbuza yazmak zorundadır.
Makbuzda neye bakmalı?
- Miktar (kilo) ve kilo fiyatı doğru mu?
- Kalite (Giresun kalite ya da Levant) ve kullanılan randıman yazıyor mu?
- Stopaj oranı %2 mi (borsa tescilli satış), tutarı doğru mu?
- Bağ-Kur kesintisi yapıldıysa tutarı ve sizin borcunuzla uyumlu mu?
- Borsa tescil tarihi ve numarası var mı?
- Elinize geçen net tutar, makbuzdaki net tutarla aynı mı?
Satıştan önce o günün borsa fiyatına ana sayfadan, fındığınızın yaklaşık değerine hesaplayıcıdan bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi içindir. Vergi ve prim oranları değişebilir; kendi durumunuz için mali müşavirinize ya da borsaya danışın.
Kaynaklar
- Gelir İdaresi: Gelir Vergisi Kanunu 94. madde kesinti oranları
- Gelir İdaresi: Zirai Kazanç Vergi Rehberi 2025
- Ticaret Bakanlığı: Borsa işlemlerinin tescili
- SGK Tebliği (Resmî Gazete, 1 Mart 2013): tarımsal ürün bedelinden prim kesintisi
- Rize Ticaret Borsası: 185 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği